Zgodnie z przepisem art.908 § 1 kodeksu cywilnego :Jeżeli w zamian za przeniesienie własności nieruchomości nabywca zobowiązał się zapewnić zbywcy dożywotnie utrzymanie (umowa o dożywocie), powinien on, w braku odmiennej umowy, przyjąć zbywcę jako domownika, dostarczać mu wyżywienia, ubrania, mieszkania, światła i opału, zapewnić mu odpowiednią pomoc i pielęgnowanie w chorobie oraz sprawić mu własnym kosztem pogrzeb odpowiadający zwyczajom miejscowym.
Niestety niejednokrotnie zapisy umów o dożywocie nie są realizowane przez nabywców przedmiotowych nieruchomości. Świadczenie zbywcy nieruchomości(dożywotnika) ma charakter jednorazowy, natomiast świadczenie nabywcy nieruchomości jest z reguły ciągłe(zapewnienie mieszkania, utrzymania, pielęgnacji lub też czasowo renty).
W praktyce często osoby starsze, schorowane, po zawarciu umowy dożywocia(przekazania nieruchomości) trafiają do domów pomocy społecznej, gdyż nabywcy ich nieruchomości na podstawie zawartych umów dożywocia nie wywiązują się z obowiązków opisanych w treści tych umów i art.908 § 1 kodeksu cywilnego.
Za pobyt w DPS-ie płaci gmina w której zameldowana jest osoba, która trafia do takiego ośrodka. Zgodnie z przepisami ustawy o pomocy społecznej, gmina ta poza tą osobą i jej najbliższymi zobowiązana jest do opłacenia pobytu tej osoby w ośrodku. W przypadku gdy, osoba przebywająca w ośrodku nie ma rodziny to z jej świadczeń rentowych, emerytalnych, zasiłkowych pobierana jest kwota nie wyższa niż 70% tych świadczeń, a w pozostałym zakresie koszty pobytu opłaca gmina. Egzekwowanie przez dożywotników zobowiązań wynikających z umowy dożywocie jest o tyle jest utrudnione ,że osoby te trafiają do DPS często z powodu nieporadności utrudniającej skorzystanie przez nich ze stosownych środków prawnych.
Wskazane jest de lege ferenda, aby zmienić przepisy w sposób umożliwiający dochodzenie opłacania pobytu w DPS-ie zbywcy nieruchomości(dożywotnika) od nabywcy tejże nieruchomości na podstawie umowy dożywocia.
W obecnym stanie prawnym, ewentualnie kierownik DPS-u mógłby wystąpić w imieniu zbywcy nieruchomości(dożywotnika) do sądu w celu rozwiązania umowy dożywocie, bądź zmiany obowiązków na rentę czasową. Uprawnionym do podjęcia tego typu działań jest też prokurator zawiadomiony o niekorzystnej sytuacji zbywcy nieruchomości(dożywotnika).
21.05.2025 r.