W oparciu o dyspozycje przepisu art.13 § 1 kodeksu cywilnego :Osoba, która ukończyła lat trzynaście, może być ubezwłasnowolniona całkowicie, jeżeli wskutek choroby psychicznej, niedorozwoju umysłowego albo innego rodzaju zaburzeń psychicznych, w szczególności pijaństwa lub narkomanii, nie jest w stanie kierować swym postępowaniem. Natomiast na podstawie dyspozycji przepisu art.16 § 1 kodeksu cywilnego: Osoba pełnoletnia może być ubezwłasnowolniona częściowo z powodu choroby psychicznej, niedorozwoju umysłowego albo innego rodzaju zaburzeń psychicznych, w szczególności pijaństwa lub narkomanii, jeżeli stan tej osoby nie uzasadnia ubezwłasnowolnienia całkowitego, lecz potrzebna jest pomoc do prowadzenia jej spraw. W toku postępowania sądowego o ubezwłasnowolnienie ochronie podlegają szczególnie doniosłe prawa osoby, której postępowanie to dotyczy, takie jak: życie, zdrowie i godność. Ubezwłasnowolnienie ma zapewnić zainteresowanemu możliwość funkcjonowania w rodzinie i społeczeństwie przy zapewnieniu koniecznej pomocy ze strony opiekuna. Jednocześnie jednak konieczne jest zagwarantowanie ochrony interesów innych osób, z którymi osoba spełniająca przesłanki ubezwłasnowolnienia może dokonywać różnorodne czynności prawne. W sądowym postępowaniu procesowym jak i nieprocesowym zasadą jest zakaz wyrokowania co do przedmiotu, który nie był objęty żądaniem, bądź zasądzania ponad żądanie. Sąd Najwyższy w uchwale Składu Siedmiu Sędziów Sądu Najwyższego – Izba Cywilna z dnia 13 marca 2025 r. w sprawie o sygn. akt III CZP 41/24 rozstrzygnął kwestię związania sądu zakresem wniosku o ubezwłasnowolnienie. Zgodnie z tezą tej uchwały Sąd, rozpoznając wniosek o ubezwłasnowolnienie, nie jest związany zakresem tego wniosku co do rodzaju ubezwłasnowolnienia.W uzasadnieniu przedmiotowej uchwały Sąd Najwyższy stwierdził , że wskazanie rodzaju ubezwłasnowolnienia nie należy do treści wniosku i nie jest elementem żądania. Zatem sąd rozpoznający sprawę o ubezwłasnowolnienie odnosi się do żądania ubezwłasnowolnienia, a nie do żądania określonego rodzaju ubezwłasnowolnienia.
16.07.2025 r.